نفقه ی همسر دائمى بر شوهر واجب است (1) امّا همسر موقّت، نفقه ندارد (2) مگر اینکه در ضمن عقد شرط کرده باشند.
نفقه ی واجب شامل خوراک، پوشاک، مسکن و سایر احتیاجات زن (مانند هزینه ی دارو و درمان) به طور معمول و مطابق شأن زن است، امّا نیازهای دیگر زن، مانند خرید کتاب، انفاق به نیازمندان، هدیه دادن، پرداخت کفّاره و ... بر شوهر واجب نیست. (3)
زنى که ناشزه شود، نفقه ندارد، اگرچه همسر دائمى باشد. ناشزه بودن زن به وسیله ی یکى از دو کار حاصل مى شود :
1) بدون عذر شرعی خود را برای کامیابی جن سی تسلیم شوهر نکند.
2) بیرون رفتن از خانه ی شوهر، بدون اجازه ی او، مگر این که برای کار ضروری (مانند مراجعه به پزشک، یادگیری واجبات دینی و ...) از خانه خارج شود. (4)
اگر زن باکره، مهریه را مطالبه کند و شوهر با وجود آن که توان پرداخت مهریه را ولو به صورت اقساط دارد از پرداخت آن ممانعت کند، زن می تواند از شوهرش تمکین نکند، امّا پرداخت نفقه ی او بر شوهر همچنان واجب است. (5)
پس از عقد و تا زمان برگزاری مراسم عروسی که مرسوم است دختر در خانه ی پدر می ماند، اگر تمکین کامل از سوی زن نسبت به شوهر انجام شود، زن حقّ نفقه دارد، امّا در غیر این صورت نفقه تا زمان عروسی ساقط است. (6)
زنی که از شوهر اطاعت می کند اگر مطالبه ی خرجی کند و شوهر ندهد می تواند جهت الزام شوهر بر پرداخت نفقه به حاکم شرع و اگر ممکن نباشد به مؤمنین عادل و اگر آن هم ممکن نبود به سایر مؤمنین مراجعه نماید و چنانچه الزام شوهر بر دادن نفقه ممکن نباشد، می تواند در هر روز به اندازه ی خرجی آن روز بدون اجازه از اموال او بردارد. (7)
نفقه ی زنی که در عده ی طلاق رجعی باشد واجب است و همچنین است اگر زن حامله بوده و در عده ی بائن باشد که تا زمان وضع حمل، مستحقّ نفقه است. (8)
اگر شوهر نفقه ی چند روز را بپردازد و زن برای خودش صرف ننماید، آن نفقه ملک زن است و زوج حقّ برگرداندن آن را ندارد. (9)
پرداخت نفقه ی زن بر شوهر واجب است و اگر تهیّه نکند، چه توانایی داشته باشد یا نداشته باشد، مدیون زن است، حتّی اگر زن مطالبه نکرده باشد. (10)
در استحقاق نفقه ی همسر، فقر و احتیاج شرط نیست ؛ بنابر این حتّی اگر زن، بی نیازترین مردم باشد باز هم حقّ نفقه دارد. (11)
وبلاگ وب سایت وکالت حمید رضا قناعتیان کارشناس رسمی دادگستری
